Manastir Visoki Dečani


Na zapadu  Metohije, u blizini Peći, okružen kestenovima i borovim šumama, u doline reke Dečanske Bistrice a pod padinama planinskog masiva Prokletije, uzdiže se najveća i najbolje očuvana sakralna građevina  ikad podignuta u Srbiji – manastir Visoki Dečani.

Nastao u 14.veku, tačnije 1327. godine, manastir Visoki Dečani  je zadužbina kralja Stefana Uroša III Dečanskog (sina kralja Milutina) i njegovog sina Stefana Dušana  koji  je dovršio izgradnju crkve 1335.godine,  posle očeve smrti. Ime manastira vezano je kako  za same proporcije  manastirske crkve visine 30 metara, a dužina 36 metara,  tako i zbog skupocenih gradjevinskih materijala od kojih je sazidana, i koja predstavlja jedinstvenu i potpuno neuobičajenu  gradjevinu svoga vremena  i stoga opravdano nosi naziv “Visoki Dečani”.

Riznica manastira Visoki Dečani  je ubedljivo najbogatija u Srbiji, jer čuva najveći broj dragocenosti iz prošlih vekova. U manastiru se nalazi  velika zbirka crkvenih  predmeta od zlata i srebra, čitavo bogatstvo duboreza, kamene plastike, ikona i fresaka, čitave kolekcije rukopisnih knjiga koje po značaju i bogatstvu stoje  odmah iza hilandarske, kao  i čudotvorne mošti kralja Stefana Dečanskog.

Manastir je posvećen Hristu Pantokratoru i Vaznesenju Gospodnjem – Spasovdanu. Crkva Hrista Pantokratora (Svedržitelja) po svojoj arhitekturi  predstavlja petobrodnu crkvu sa najširim centralnim brodom duzine 36 metara i visine 29 metara sa odredjenim gotskim elementima, iznad kojeg je  kupola postavljena na četiri stuba, dok ostale brodove, kao i zapadni deo središnjeg broda, prekrivaju rebrasti svodovi.  Glavni majstor bio je fra Vita iz Kotora, inače katolički monah, a radove je nadgledao arhiepiskop Danilo Drugi. Crkva je smeštena u središtu kružnog prostora, okružena ogradnim zidom na kojeg naležu ostale zgrade, i ima dva paraklisa. Na severnoj strani paraklis posvećen Sv.Dimitriju a na južnoj Sv. Nikoli. Crkva  je  građena od mermernih kvadara u dve boje, a po svojoj graditeljskoj složenosti  predstavlja prožimanje elemenata zapadnog – romanike i gotike, i istočnog – vizantijskog stila sa već postojećim tradicijama srpske umetnosti.

decani

Živopisanje Visokih Dečana rađeno je u periodu od 1335. do 1348. godine i gde je predstavljeno preko hiljadu kompozicija u 20 ciklusa. Freskama je  prekrivena celokupna unutrašnjost hrama a na njenom oslikavanju radilo je nekoliko grupa najboljih slikara Dušanovog carstva. Po broju likova i scena, kao i ukupnoj oslikanoj površini, dečanske freske prednjače u srpskom slikarstvu srednjeg veka, i predstavlja pravu riznicu pravoslavne ikonografije. Umetnici koji su oslikavali crkvu radili su sa kvalitetnim materijalima i odlično su vladali tehnikom i zahvaljujući tome su freske uspele da zadrže  svoj intezitet i svežinu uprkos vremenu. Danas se malo gde u Evropi može sresti toliki broj savršeno očuvanih slika iz 14 veka.

freska presvete bogorodice decani

               freska Presvete Bogorodice

Originalni kameni ikonostas je sačuvan, a potiče iz 14.veka, sadrži  ikone iz vremena oko 1340. godine. Medju ikonama su umetnički najvrednije presveta Bogomajka, Sveti Jovan kao i  monumentalna ikona Stefana Dečanskog, koja predstavlja najbolji rad  čuvenog slikara iz 16.veka-Longina, gde su prikazane scene iz života Stefana Dečanskog.

Posle rata na Kosovu , od 1999.godine manastir Visoki Dečani,  obezbeđuju vojnici Kfora iz italijanskog sastava i jedini je hram na Kosovu koji je trenutno pod zaštitom međunarodnih vojnika. Bratstvo manastira  i dalje opstaje u ovoj izolovanoj sredini, iako su okruženi neprijateljski nastojenim albanskim stanovništvom. No i pored toga, manastir privlači brojne posetioce kako  iz Srbije , tako sve više i iz drugih delova sveta, koji žele da uživaju u duhovnoj i materijalnoj grandioznosti ove svetinje.

Od 2004.godine manastir Visoki Dečani se nalazi na listi UNESCO-ve  svetske kulturne baštine zajedno sa još tri manastira na Kosmetu:-Pećkom patrijaršijom, Gračanicom i Sabornim hramom Bogorodice Ljeviške. Svi zajedno nalaze se na listi pod nazivom “Srednjovekovni spomenici  na Kosovu”.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)

What is 15 + 3 ?
Please leave these two fields as-is: